Get Adobe Flash player
Ex his, quae forte uno aliquo casu accidere possunt, iura non constituuntur – praw nie ustanawia się dla przypadków, które mogą się zdarzyć tylko raz
Summum ius summa iniuria – najwyższe prawo może stać się najwyższym bezprawiem
Aequitas sequitur legem – Słuszność idzie za prawem
Iura novit curia – sąd zna prawo
Hominem causa omne ius constitutum sit – wszelkie prawo winno być stanowione ze względu na człowieka
Ignorantia iuris nocet – nieznajomość prawa szkodzi
Scire leges non hoc est verba earum tenere, sed vim ac potestatem – znać ustawy to nie znaczy trzymać się ich słów, lecz rozumieć ich sens i znaczenie
Summum ius summa iniuria – najwyższe prawo może stać się najwyższym bezprawiem

Kolejny Istotny pogląd Prezesa UOKiK w sprawie UNWW korzystny dla kredytobiorców – dotyczy Banku Millennium S.A.

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (2 Votes)

 

Kolejny Istotny pogląd Prezesa UOKiK w sprawie UNWW korzystny dla kredytobiorców – dotyczy Banku Millennium S.A.

Skala zjawiska stosowania przez banki niedozwolonych postanowień, na podstawie których konsumenci obciążani są kosztami ubezpieczeń niskiego wkładu własnego, dalej: UNWW (najczęściej w umowach kredytów hipotecznych wyrażonych / denominowanych / indeksowanych we frankach szwajcarskich) jest na tyle duża, że w sprawie, po raz kolejny, wypowiedział się Prezes UOKiK. Tym razem na celowniku Prezesa pojawiły się zapisy umowne stosowane w umowach kredytowych zawartych z Bankiem Millennium S.A.

hipoteka

Przedstawiając pogląd, Prezes UOKiK zaznacza, że stanowisko, jakie formułuje opiera się na określonym stanie faktycznym i prawnym (w szczególności dotyczy to postanowień regulujących umowę kredytu) oraz wniosku jaki powodowie skierowali do Prezesa UOKiK. Tym samym, należy podkreślić, że ocena prawna przedstawiona w niniejszym poglądzie przez Prezesa Urzędu nie może stanowić odniesienia dla innych spraw. W tym konkretnym przypadku Prezes UOKiK analizował zapisy umowy o kredyt hipoteczny zawartej w 2007 roku z Bankiem Millennium S.A. w zakresie następujących klauzul:

  • „Dodatkowe zabezpieczenie kredytu do czasu, gdy saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu stanie się równe lub niższe niż (…) PLN, stanowi ubezpieczenie kredytów hipotecznych z niskim udziałem własnym Kredytobiorcy na podstawie umowy zawartej przez Bank Millennium S.A. z TUIR CIGNA STU S.A.” (§ 9 ust. 7 Umowy o kredyt hipoteczny),
  • „Kredytobiorca jest zobowiązany do zwrotu Bankowi kosztów ubezpieczenia w wysokości (…) PLN za pierwszy 36-miesięczny okres trwania ochrony ubezpieczeniowej” (§ 9 ust. 8 Umowy o kredyt hipoteczny),
  • „Jeżeli w ciągu okresu 36 miesięcy ochrony ubezpieczeniowej saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu nie stanie się równe lub niższe niż (…) PLN, Kredytobiorca jest zobowiązany do zwrotu kosztów ubezpieczenia za kolejny 36-o miesięczny okres udzielonej Bankowi przez TUIR CIGNA STU S.A. ochrony ubezpieczeniowej, o czym Kredytobiorca zostanie poinformowany przez Bank pisemnie” (§ 9 ust. 9 Umowy o kredyt hipoteczny).

Prezes UOKIK zwrócił uwagę, że bank w przedmiotowym stosunku jest jednocześnie ubezpieczającym i ubezpieczonym (beneficjentem umowy ubezpieczenia), natomiast koszt umowy ubezpieczenia pokrywa konsument. Oznacza to, że bank świadczy usługi na tzw. rynku bancassurance.

Problematyka rynku bancassurance została dostrzeżona przez Komisję Nadzoru Finansowego (dalej: KNF), która w czerwcu 2014 r. wydała Rekomendację U dotyczącą dobrych praktyk w zakresie bancassurance, wskazującą m.in. iż problematyczna jest sytuacja, w której ubezpieczyciel ma możliwość występowania z roszczeniem regresowym do kredytobiorcy (który nie jest stroną umowy, ale faktycznie finansował składkę). KNF za istotne uznała także, by bank informował klientów o możliwych roszczeniach regresowych ubezpieczyciela w stosunku do nich.

Podobne stanowisko KNF prezentuje także w Rekomendacji S dotyczącej dobrych praktyk w zakresie zarządzania ekspozycjami kredytowymi zabezpieczonymi hipotecznie: „W przypadku, gdy jednym z zabezpieczeń umowy kredytu jest umowa ubezpieczenia, a ubezpieczenie zostało zaoferowane klientowi przez bank, bank powinien jednoznacznie wskazać w jakiej występuje roli, tj. ubezpieczającego czy też pośrednika ubezpieczeniowego. Klient powinien otrzymać również wszystkie istotne informacje dotyczące umowy ubezpieczenia. W szczególności informacja powinna jednoznacznie wskazywać strony umowy ubezpieczenia, ich prawa i obowiązki (w tym o ewentualnym prawie zakładu ubezpieczeniowego do wystąpienia z roszczeniem regresowym w stosunku do kredytobiorcy), status i uprawnienia kredytobiorcy w kontekście tej umowy oraz zakres i warunki umowy ubezpieczenia”.

Swoje stanowisko w sprawie ubezpieczenia niskiego wkładu własnego wyraził również Rzecznik Finansowy. Rzecznik Finansowy wskazał, że w jego ocenie (która wynika z analizy poglądów orzecznictwa i doktryny), klauzule dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego mogą mieć charakter abuzywny, jeżeli:

  • nie wyjaśniają kredytobiorcy, na jakich zasadach ma być obliczona należna kwota (opłata lub składka) ubezpieczenia;
  • kredytobiorca nie ma faktycznej wiedzy na temat sposobu kształtowania tej opłaty, a przez to nie jest w stanie ustalić rzeczywistych kosztów kredytu;
  • nikt poza przedsiębiorcą nie jest w stanie w żaden sposób zweryfikować zasad, wedle których następuje ustalenie składki na ubezpieczenie niskiego wkładu własnego;
  • klauzule nie wyjaśniają istoty tego ubezpieczenia, tj. kto jest ubezpieczonym i ubezpieczającym;
  • nie wiadomo, jak długie będą kolejne okresy ubezpieczenia;
  • klauzula jest niejasna, niejednoznaczna i nieczytelna;
  • konstrukcja opłaty za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego nie jest powiązana z brakującym wkładem własnym lub z rzeczywistym ryzykiem banku.

Prezes UOKIK zwraca także uwagę na konieczność oceny kwestionowanych postanowień z dobrymi obyczajami, oraz iż „Zasady Dobrej Praktyki Bankowej” przyjęte przez Związek Banków Polskich, również w analizowanym przypadku pozostają aktualne. Prezes UOKiK zwraca uwagę, że Zarząd Związku Banków Polskich we współpracy z Polską Izbą Ubezpieczeń opracował „Rekomendację w sprawie dobrych praktyk w zakresie ubezpieczeń finansowych powiązanych z produktami bankowymi zabezpieczonymi hipotecznie”.

Stanowisko Prezesa Urzędu

Zdaniem Prezesa UOKIK znaliza treści kwestionowanych postanowień prowadzi do wniosku, że spełniają one przesłanki uznania ich za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385(1) § 1 k.c. W ocenie Prezesa UOKiK kwestionowane postanowienia nie regulują głównych świadczeń stron, o których mowa w art. 385(1) § 1 k.c. Na mocy omawianych postanowień ustalane są opłaty związane z ustanowieniem ubezpieczenia niskiego wkładu własnego. Przedmiotowe postanowienia nie określają więc głównych świadczeń stron, za które należy uznać świadczenie kredytodawcy do przekazania kwoty kredytu i świadczenie kredytobiorcy polegające na spłacie kwoty kredytu wraz z wynagrodzeniem.

Przy ocenie abuzywności danego postanowienia, wykazać należy m.in. jego sprzeczność z dobrymi obyczajami, jak również relewantność tej sprzeczności w postaci rażącego naruszenia interesów konsumentów. W niniejszej sprawie za naruszenie dobrych obyczajów Prezes UOKiK przyjmuje tworzenie przez Pozwanego postanowień umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron, zaś rażące naruszenie interesów polega na wprowadzeniu daleko idącej dysproporcji praw i obowiązków na niekorzyść konsumentów.

Podkreślenia wymaga fakt, że konsumenci na podstawie kwestionowanych postanowień regulujących ubezpieczenie niskiego wkładu własnego nie są w stanie określić swoich praw i obowiązków wynikających z umowy ubezpieczenia. Postanowienia te w żaden sposób nie wskazują konsumentom, jakie są warunki omawianego ubezpieczenia, jego zakres, a także tego, jaki wpływ ma zawarcie umowy ubezpieczenia przez bank na ich sytuację. Powodowie nie mają również wpływu na ewentualne zmiany umowy między bankiem a ubezpieczycielem oraz nie posiadają wiedzy o zasadach działania ubezpieczenia ani o zakresie ochrony z jego tytułu.

Co istotne, kwestionowane postanowienia obciążają Powodów kosztami ubezpieczenia, podczas gdy jedynym beneficjentem tego ubezpieczenia pozostaje Pozwany. Omawiane postanowienia przewidują obowiązek opłaty składki przez Powodów, mimo że nie otrzymują oni za to ekwiwalentnego świadczenia. Świadczenie Powodów z tytułu ustanowienia ubezpieczenia niskiego wkładu własnego pozostają bez jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego ze strony banku.

Jednocześnie, na mocy spornych postanowień, Powodowie nie są w stanie skontrolować, czy zostali w prawidłowy sposób – wynikający z umowy ubezpieczenia - obciążeni kosztami ubezpieczenia. Pozwany mógł bowiem w takim wypadku wpisywać do umowy większe kwoty niż te, które zmuszony byłby ponieść w związku z zawarciem umowy kredytu przez Powodów. Co więcej, Powodowie zostali zobowiązani do opłacania kosztów ubezpieczenia, nie mając przy tym wiedzy na temat tego, za co tak naprawdę ponoszą opłaty i czy są one poprawnie wydatkowane przez Bank.

Jednocześnie, mając na uwadze, że Powodowie zawarli z bankiem umowę kredytu waloryzowanego obcą walutą (CHF), w chwili kontraktowania nie sposób było ustalić, jak długo zabezpieczenie będzie trwać, tj. kiedy wartość kredytu pozostałego do spłaty osiągnie poziom, w którym zgodnie z umową, wystarczające będą pozostałe formy zabezpieczenia. Okoliczności powyższe wskazują, że w wyniku zawarcia umowy kredytu zawierającej omawiane postanowienia, doszło do przerzucenia ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną przez stronę pozwaną zawodowo działalnością bankową na Powodów – konsumentów.

Brak możliwości zweryfikowania po stronie Powodów zasadności wprowadzanych opłat oraz sposobu ich wyliczenia powoduje, że ciężar finansowy zawartej umowy i ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej przerzucone zostało w całości na konsumentów. Prowadzi to do zachwiania równowagi kontraktowej pomiędzy stronami. Kwestionowane postanowienia mogą niekorzystnie wpływać na sytuację finansową Powodów i jednocześnie przysparzać Pozwanemu, kosztem konsumentów, niczym nieuzasadnionych korzyści. W związku z powyższym, należy uznać, że wszystkie kwestionowane postanowienia odnoszące się do ubezpieczenia niskiego wkładu własnego stanowią, zgodnie z art. 385(1) § 1 k.c., niedozwolone postanowienia umowne.

Konkludując, zdaniem Prezesa UOKIK należy wskazać, że kwestionowane postanowienia stanowią niedozwolone postanowienia umowne, gdyż są niezgodne z dobrymi obyczajami i w sposób rażący naruszają interesy konsumentów. Jako abuzywne, sporne postanowienia nie wiążą konsumenta ex lege i ex tunc.

Pełna treśc poglądu Prezesa UOKiK


 

Co to jest istotny pogląd w sprawie?

Istotny pogląd w sprawie, to pisemne stanowisko Prezesa UOKiK, w którym przedstawia argumenty i poglądy ważne dla danego sporu, opierając się na określonym stanie faktycznym i prawnym.

Podstawa prawna: Art. 31 d. ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r.,  poz. 184 ze zm.)

 

Czy konsument może zgłosić się do UOKiK o wydanie istotnego poglądu?

Tak, każdy konsument, jeśli jego sprawa jest rozstrzygana przez sąd, może złożyć do UOKiK wniosek o przedstawienie istotnego poglądu. Sprawa powinna toczyć się przed sądem powszechnym (bez względu na to, czy jest rozpoznawana w pierwszej lub drugiej instancji, czy też przed Sądem Najwyższym) i dotyczyć ochrony konsumentów.

 

Kiedy UOKiK wydaje istotny pogląd w sprawie?

Prezes Urzędu wydaje istotny pogląd w sprawie jeżeli uzna, że przemawia za tym interes publiczny. Wydawany jest tylko w sprawie toczącej się przed sądem.

 

Jak złożyć wniosek w sprawie istotnego poglądu?

Wniosek o wydanie istotnego poglądu należy przesłać na piśmie do UOKiK. Do wniosku należy dołączyć:

  • informacje o stronach postępowania, sądzie, przed którym toczy się postępowanie oraz sygnaturze sprawy,
  • wszystkie pisma złożone w toku postępowania, jak również wyroki, postanowienia i zarządzenia wydane przez sądy,
  • informację, na kiedy wyznaczono najbliższy termin rozprawy (o ile taki termin został wyznaczony),
  • informację, jakie kwestie zdaniem wnioskodawcy powinny być przedmiotem analizy i opinii przedstawionej przez Prezesa UOKiK.

Wskazane jest również, aby na bieżąco informować UOKiK o aktualnym przebiegu postępowania (np. kolejnych pismach procesowych). Wnioskodawca może również przekazać zebrane w związku ze sprawą rozstrzygnięcia innych sądów oraz zgromadzone stanowiska doktryny. Wniosek o wydanie przez Prezesa UOKiK istotnego poglądu jest bezpłatny.

Kancelaria | O nas | Kontakt | Napisz do nas

Copyright © 2009-2017 BORKOWSKA & PARTNERS

All Rights Reserved. Any publications, copying, using without permission Anna Borkowska prohibited.