Get Adobe Flash player
Ex his, quae forte uno aliquo casu accidere possunt, iura non constituuntur – praw nie ustanawia się dla przypadków, które mogą się zdarzyć tylko raz
Summum ius summa iniuria – najwyższe prawo może stać się najwyższym bezprawiem
Aequitas sequitur legem – Słuszność idzie za prawem
Iura novit curia – sąd zna prawo
Hominem causa omne ius constitutum sit – wszelkie prawo winno być stanowione ze względu na człowieka
Ignorantia iuris nocet – nieznajomość prawa szkodzi
Scire leges non hoc est verba earum tenere, sed vim ac potestatem – znać ustawy to nie znaczy trzymać się ich słów, lecz rozumieć ich sens i znaczenie
Summum ius summa iniuria – najwyższe prawo może stać się najwyższym bezprawiem

Zakaz konkurencji po zakończeniu umowy cywilnoprawnej a kwestia braku wynagrodzenia

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (1 Vote)

 

Zakaz konkurencji po zakończeniu umowy cywilnoprawnej a kwestia braku wynagrodzenia

Zakaz Konkurencji

Zakaz konkurencji po ustaniu umowy o pracę jest nieważny, jeżeli nie przewiduje odszkodowania za powstrzymanie się od prowadzenia działalności konkurencyjnej w wysokości nie mniejszej niż 25%. To wiemy. Wynika to z ochronnego charakteru regulacji kodeksu pracy i jest wprost zapisane w kodeksie pracy.

Wątpliwości jakie pojawiają się w odniesieniu do zagadnienia zakazu konkurencji dotyczą jednak zasad ustalania zakazu konkurencji po ustaniu umowy cywilnoprawnej i czy, per analogiam, stosujemy tutaj ww. zasady ustalane w kodeksie pracy. Zapytania w tym zakresie dość często otrzymujemy od naszych klientów, a same umowy jakie istnieją w obrocie prawnym różnie regulują te zasady. 

 

Zacznijmy jednak od prawa. Żaden przepis prawa nie gwarantuje nawet minimalnej rekompensaty za powstrzymywanie się od działalności konkurencyjnej po ustaniu zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych. Ustawowa gwarancja odszkodowania przewiedziona jest w polskim prawie wyłącznie dla pracowników oraz – dla umowy agencyjnej (art. 7646 – 7648 k.c.). W pozostałym zakresie kodeks cywilny milczy na temat zakazu konkurencji. Ogólną regulację w tym zakresie przewiduje ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jednakże ta reguluje tylko zasady w odniesieniu do przedsiębiorców.

Wobec powyższego, bazując na istniejącej w polskim prawie zasadzie swobody umów należy uznać, że dozwolone jest wprowadzenie do umowy cywilnoprawnej zakazu konkurencji po ustaniu tejże, nawet bez odszkodowania. Bezpłatny okres zakazu, w którym zobowiązani będziemy do powstrzymania się od prowadzenia działalności konkurencyjnej będzie wyrazem swobody kontraktowej stron.

Stanowisko o dopuszczalności takiego bezpłatnego zakazu konkurencji w ramach swobody kontraktowej stron wyraził także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 roku, V CSK 30/13, zgodnie z którym „Brak podstaw do przyjęcia, że zakaz konkurencji narusza swą treścią naturę umowy o świadczenie usług. To, że w kodeksie nie ma szczegółowej regulacji odnoszącej się do tego stosunku prawnego wprost świadczy o woli ustawodawcy dopuszczenia szerokiego zakresu swobody kontraktowej, która umożliwi ukształtowanie umowy w sposób odpowiadający celowi gospodarczemu i indywidualnym interesom stron.” W uzasadnieniu Sąd podkreślał równorzędną pozycją obu stron stosunku kontraktowego (dwóch przedsiębiorców).

Jak to jednak w prawie bywa dopuszczalność stosowania takiego rozwiązania nie może być traktowana jako zasada. Taki zakaz konkurencji może być bowiem uznany za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego czy też sprzeciwiający się właściwości (naturze) stosunku prawnego. Rozstrzygnięcie tego, czy bezpłatne zobowiązanie się do niepodejmowania działalności konkurencyjnej narusza zasady współżycia społecznego, zależy oczywiście od oceny uwarunkowań faktycznych konkretnej sprawy. Pod uwagę brać należy charakter usług świadczonych przez wykonawcę, długość ustanowionego okresu zakazu, pozycję rynkową obu stron stosunku kontraktowego czy też moment ustanawiania takiego zakazu. Skutkiem uznania takich zapisów za sprzecznych z zasadami współżycia społecznego czy właściwością stosunku prawnego jest ich nieważność, a więc możliwość prowadzenia takiej działalności w zastrzeżonym okresie. Brak jest jednak moim zdaniem możliwości domagania się w takiej sytuacji odszkodowania jak to jest w przypadku umów o pracę (z uwagi na wyżej komentowany brak przepisu gwarantującego odszkodowanie dla umów cywilnoprawnych).

Podsumowując powyższe należy więc mieć na uwadze, że częściej możemy mieć do czynienia z przypadkami skutecznego kwestionowania takich klauzul w umowach, które swoich charakterem są zbliżone do stosunku pracy (np. umowa zlecenia) a ograniczeniem ryzyka będzie zawsze ustalenie jakiegoś odszkodowania. W mojej ocenie trudno będzie natomiast skutecznie podważyć taki zapis w umowach pomiędzy przedsiębiorcami, gdzie strony zastrzegają taki zakaz już na etapie zawierania umowy.

Co do zasady jednak bezpłatne zakazy konkurencji obejmujące okres po ustaniu współpracy stron na podstawie umów o cywilnoprawnych należy uznać za ważne i wiążące.

Kancelaria | O nas | Kontakt | Napisz do nas

Copyright © 2009-2017 BORKOWSKA & PARTNERS

All Rights Reserved. Any publications, copying, using without permission Anna Borkowska prohibited.