Get Adobe Flash player
Ex his, quae forte uno aliquo casu accidere possunt, iura non constituuntur – praw nie ustanawia się dla przypadków, które mogą się zdarzyć tylko raz
Summum ius summa iniuria – najwyższe prawo może stać się najwyższym bezprawiem
Aequitas sequitur legem – Słuszność idzie za prawem
Iura novit curia – sąd zna prawo
Hominem causa omne ius constitutum sit – wszelkie prawo winno być stanowione ze względu na człowieka
Ignorantia iuris nocet – nieznajomość prawa szkodzi
Scire leges non hoc est verba earum tenere, sed vim ac potestatem – znać ustawy to nie znaczy trzymać się ich słów, lecz rozumieć ich sens i znaczenie
Summum ius summa iniuria – najwyższe prawo może stać się najwyższym bezprawiem

Jednoosobowa Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – specyfika i odrębność w założeniu i funkcjonowaniu

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 4.90 (5 Votes)

 download red Jednoosobowa Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – specyfika i odrębność w założeniu i funkcjonowaniu

Jednoosobowa spółka z o.o. to spółka kapitałowa, w której wszystkie udziały należą do jednego wspólnika i bez znaczenia pozostaje fakt, czy jest to osoba fizyczna czy prawna. W Kodeksie spółek handlowych niewiele jest jednak zapisów odnoszących się wyłącznie do spółek jednoosobowych i często występują problemy z ich stosowaniem. Niniejsze opracowanie przybliża tematykę spółek jednoosobowych i zasad ich funkcjonowania.

1. Kto może założyć spółkę jednoosobową?

Taka spółka może być utworzona przez każdy podmiot w każdym celu prawnie dopuszczalnym, nie tylko w celach gospodarczych. Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest zakaz zawiązania spółki z o.o. wyłącznie przez inną jednoosobową spółkę z o.o. (art. 151 § 2 k.s.h.). Innymi słowy, na etapie zawiązania spółki (podpisywania aktu założycielskiego) nie może występować inna jednoosobowa spółka z o.o. W praktyce w takich przypadkach jeden udział obejmuje inny podmiot, a następnie sprzedaje go drugiemu wspólnikowi.

CIEKAWOSTKA: zakaz ten nie obejmuje spółek zagranicznych, które nie są traktowane jako „jednoosobowa spółka z o.o.” w rozumieniu art. 151 § 2 k.s.h.

Nie jest jednak wykluczone, aby jednoosobowa spółka z o.o. stała się jedynym wspólnikiem już istniejącej spółki jednoosobowej lub została powołana przez jednoosobową spółkę akcyjną. Jednoosobową spółkę z o.o. może założyć zarówno osoba fizyczna, jak i prawna. Może być utworzona także przez podmioty nieposiadające osobowości prawnej, lecz posiadające zdolność prawną, takie jak spółki prawa handlowego: spółka jawna, komandytowa, partnerska i komandytowo-akcyjna.

2. Powstanie spółki

Pomijając możliwość przeniesienia udziałów przez kilku dotychczasowych wspólników na rzecz jednego z nich (sposób wtórny), to jednoosobowa spółka z o.o. powstaje w analogiczny sposób jak inne spółki z o.o. Umowa spółki nazywana jest aktem założycielskim, który musi być zawarty w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Od tego momentu jest to spółka w organizacji (do chwili rejestracji).

Wtórne powstanie spółki jednoosobowej jest najczęściej efektem przeniesienia udziałów przez kilku dotychczasowych wspólników na rzecz jednego z nich. W takim przypadku jedyny wspólnik powinien zgłosić do sądu rejestrowego tę okoliczność, podając nazwisko i imię albo firmę (nazwę) i siedzibę oraz adres jedynego wspólnika, a także wzmiankę, że jest jedynym wspólnikiem spółki. Jednoosobowa sp. z o.o. może powstać także np. w wyniku umorzenia lub dziedziczenia udziałów, w związku z łączeniem lub podziałem spółek.

3. Reprezentacja spółki w organizacji

Jedyny wspólnik nie może reprezentować spółki w organizacji z wyjątkiem zgłoszenia spółki do rejestru. Jest to niedopuszczalne także wtedy, gdy jest on członkiem jednoosobowego zarządu. W takiej sytuacji powinien wyznaczyć osobę uprawnioną do reprezentowania spółki. Zgodnie z art. 162 k.s.h. w imieniu spółki jednoosobowej w organizacji może działać zarząd spółki (jeśli w jego skład nie wchodzi tylko jedyny wspólnik) lub pełnomocnik powołany przez jedynego wspólnika.

4. Stosunki prawne między jedynym członkiem zarządu a spółką

4.1. Składanie oświadczeń woli przez jedynego członka zarządu spółce

Jeśli wszystkie udziały w spółce przysługują jedynemu wspólnikowi albo jedynemu wspólnikowi i spółce, wówczas oświadczenie woli takiego wspólnika składane spółce wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 173 § 1 k.s.h.). Powyższa zasada dotyczy oświadczeń składanych spółce, a nie „w” spółce, a zatem nie dotyczy oświadczeń składanych przez wspólnika jako organ spółki (na zgromadzeniu wspólników).

4.2. Dokonywanie czynności prawnych przez wspólnika, jedynego członka zarządu ze spółką

W spółce jednoosobowej, w przypadku gdy wspólnik, któremu przysługują wszystkie udziały, lub jeżeli udziały przysługują wyłącznie jemu i spółce, jest zarazem jedynym członkiem zarządu czynność prawna między wspólnikiem, a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu notarialnego. O każdorazowym dokonaniu takiej czynności prawnej notariusz zawiadamia sąd rejestrowy, przesyłając wypis aktu notarialnego (art. 210 § 2 k.s.h.). Niezachowanie przewidzianej formy aktu notarialnego powoduje bezwzględną nieważność dokonanej czynności prawnej. Przepisu tego nie stosuje się zatem w odniesieniu do spółek jednoosobowych o wieloosobowym zarządzie, w skład którego wchodzi także jedyny wspólnik. W takim przypadku znajduje zastosowanie art. 210 § 1 k.s.h. i konieczne jest zawarcie umowy przez radę nadzorczą (jeśli jest ustanowiona) lub wyznaczenie pełnomocnika przez zgromadzenie wspólników spółki.

5. Zatrudnienie wspólnika spółki jednoosobowej w spółce

5.1. Umowa o pracę ze wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. niebędącym jedynym członkiem jej zarządu

Jeżeli jedyny wspólnik nie jest członkiem zarządu spółki, nie ma przeszkód, aby był w spółce zatrudniony na umowę o pracę. Mamy wówczas do czynienia z taką samą sytuacją, jak w przypadku spółki wieloosobowej, w której wspólnik nie jest członkiem zarządu. Spełnione są wtedy wymogi dotyczące cech stosunku pracy, m.in. podporządkowania pracowniczego.

CIEKAWOSTKA: Zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wspólnika jednodobowej spółki z o.o. uważa się za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, co oznacza że osoby takie mają obowiązek odprowadzać składki na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne.

5.2. Jedyny członek zarządu a umowa o pracę

W sytuacji gdy jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest jedynym członkiem zarządu, brak jest elementu podporządkowania niezbędnego do zawarcia umowy o pracę. Oczywiste jest, że jeżeli jedyny wspólnik w spółce jest również jedynym członkiem zarządu, to nie ma mowy o wykonywaniu przez niego poleceń pracodawcy. Z punktu widzenia Kodeksu pracy oznacza to, że zawarcie umowy o pracę pomiędzy spółką a jedynym wspólnikiem, będącym jednocześnie jedynym członkiem zarządu, jest niedopuszczalne. Podkreśla to liczne orzecznictwo. Podobnie niedopuszczalne jest zawarcie umowy o pracę za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika. Najczęściej pomiędzy spółką a jedynym wspólnikiem i jedynym członkiem zarządu zawierane są umowy cywilnoprawne, np. zlecenia lub kontrakt menadżerski.

6. Zgromadzenie wspólników w jednoosobowej spółce z o.o.

W spółce jednoosobowej jedyny wspólnik wykonuje wszystkie uprawnienia przysługujące zgromadzeniu wspólników. Przepisy o zgromadzeniu wspólników stosuje się odpowiednio co oznacza, że wyłączeniu ulegną w szczególności te przepisy, które dotyczą relacji pomiędzy wieloma uczestnikami zgromadzenia wspólników czy jego wewnętrznej organizacji jako organu spółki, np. większości głosów. W jednoosobowej spółce z o.o. nie będą miały więc zastosowania przepisy, które dotyczą praw mniejszości, czyli art. 223, 236 i 237 k.s.h., a także art. 234 § 2, art. 239, art. 241, art. 245, art 246 k.s.h.

W spółce jednoosobowej zgromadzenie wspólników zwoływane może być tradycyjnie przez zarząd spółki, jednakże w praktyce większość zgromadzeń zwoływana będzie na podstawie art. 240 k.s.h., według którego uchwały można powziąć pomimo braku formalnego zwołania zgromadzenia wspólników, jeżeli cały kapitał zakładowy jest reprezentowany, a nikt z obecnych nie zgłosił sprzeciwu dotyczącego odbycia zgromadzenia lub wniesienia poszczególnych spraw do porządku obrad.

7. Protokołowanie uchwał zgromadzenia wspólników

W spółce jednoosobowej nie ma obowiązku podpisywania protokołu przez przewodniczącego i protokolanta, nie ma w ogóle obowiązku posługiwania się osobą protokolanta. Wystarczy, że zrobi to sam wspólnik. Zbyteczne jest także sporządzanie listy obecności oraz wskazywanie liczby głosów oddanych za każdą uchwałą. Nie ma potrzeby również dołączenia dowodów zwołania zgromadzenia, skoro jedyny wspólnik może je odbyć w każdym czasie.

8. Absolutorium

Wspólnik nie może ani osobiście, ani przez pełnomocnika, ani jako pełnomocnik innej osoby głosować przy powzięciu uchwał dotyczących jego odpowiedzialności wobec spółki z jakiegokolwiek tytułu, w tym udzielenia absolutorium, zwolnienia z zobowiązania wobec spółki oraz sporu między nim a spółką (art. 244 k.s.h.). Nie jest więc możliwe podjęcie uchwały o udzieleniu absolutorium samemu sobie ponieważ art. 244 stosuje się do jednoosobowej spółki z o.o. Należy jednak podkreślić, że w tym zakresie istnieje pogląd odmienny.

9. Zaskarżanie uchwał w spółce jednoosobowej

Uchwała wspólników sprzeczna z umową spółki bądź dobrymi obyczajami i godząca w interesy spółki lub mająca na celu pokrzywdzenie wspólnika może być zaskarżona w drodze wytoczonego przeciwko spółce powództwa o uchylenie uchwały (art. 249 k.s.h.). Możliwe jest też wytoczenie powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą (art. 252 k.s.h.).

Z praktycznego względu z zaskarżeniem uchwały zgromadzenia wspólników możemy mieć do czynienia wyłącznie w przypadku zaskarżenia uchwały przez inne osoby niż wspólnik. Trudno bowiem przypuszczać, żeby wspólnik sam zaskarżył własną uchwałę, dlatego gdy zarząd jest tożsamy ze wspólnikiem, nie zdarza się, aby ta sama osoba wnosiła powództwo. W takiej sytuacji znaczenia nabierają uprawnienia zarządu i rady nadzorczej bądź komisji rewizyjnej, jeśli są w spółce ustanowione. W związku z tym na podstawie art. 249 i 252 k.s.h. możemy ustalić, że prawo zaskarżenia uchwały jedynego wspólnika przysługiwać będzie: zarządowi, radzie nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz poszczególnym ich członkom. Członkowie tych organów będą mogli podnosić zarzuty na podstawie art. 249 k.s.h. przede wszystkim ze względu na godzenie w interesy spółki, trudno bowiem będzie wykazać pokrzywdzenie wspólnika, który sam podjął tę uchwałę. Zawsze będą mogli zaskarżyć uchwałę sprzeczną z prawem na podstawie art. 252 k.s.h.

10. Wady i zalety jednoosobowej spółki z o.o.

Zaletą jednoosobowej sp. z o.o. jest ograniczenie ryzyka gospodarczego. Jedyny wspólnik w pełni kontroluje spółkę, ale nie odpowiada własnym majątkiem za jej zobowiązania. Jego ryzyko jest ograniczone do tego, co wniósł do spółki, ewentualnie jej pożyczył lub darował. Dodatkowo możliwe jest szybkie wyjście z inwestycji – wystarczy sprzedaż udziałów. Oczywiście zalety te tożsame są również dla wieloosobowych spółek z o.o. Natomiast dodatkową zaletą jednoosobowej spółki jest pełna kontrola jedynego wspólnika nad spółką.

Rozwiązanie takie ma także kilka negatywnych aspektów: po pierwsze samo założenie spółki i koszty funkcjonowania są wyższe niż przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Wynika to m.in. ze sformalizowanych form składania oświadczeń woli w spółce i dokonywania z nią czynności prawnych oraz obowiązków sprawozdawczych wobec KRS, US, GUS i ZUS.

***

Jeżeli planują Państwo założenie jednoosobowej lub innej spółki lub potrzebują porady związanej z ze zmianą umowy spółki albo pomocy związanej z bieżącą obsługą spółki, proszę o kontakt.

Pragnę podkreślić, iż informacje zawarte w niniejszym dokumencie są prawdziwe i aktualne w chwili umieszczenia na stronie internetowej, jednak nie stanowią one porady prawnej. Szczegółowej porady mogę udzielić wyłącznie w odpowiedzi na konkretne zapytanie oraz w odniesieniu do określonego stanu faktycznego.

 

download red Pobierz artykuł

Kancelaria | O nas | Kontakt | Napisz do nas

Copyright © 2009-2017 BORKOWSKA & PARTNERS

All Rights Reserved. Any publications, copying, using without permission Anna Borkowska prohibited.